Σε ανθρώπινο λάθος αποδίδουν, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, το τραγικό δυστύχημα με τη σύγκρουση των δύο ελικοπτέρων στην περιοχή της Ψάθας το απόγευμα της Κυριακής, έμπειροι πιλότοι. «Ελικοπτεράδες», μιλώντας στο protothema.gr, επισημαίνουν πως από το οπτικό υλικό, τις μαρτυρίες των αυτοπτών, αλλά και τις διαθέσιμες πληροφορίες, όλα οδηγούν στον ανθρώπινο παράγοντα. Μέχρι, βέβαια, να ολοκληρωθεί η διερεύνηση και να βγει το πόρισμα των αρμοδίων αρχών ως προς τις αιτίες της τραγωδίας, όλα τα σενάρια παραμένουν ανοιχτά. Ποια είναι τα πιθανότερα;
Την ίδια ώρα, την προανάκριση για τη διερεύνηση των συνθηκών και των αιτιών της σύγκρουσης ανέλαβε η Ελληνική Αστυνομία. Σύμφωνα με ενημέρωση, μετά από εντολή του αρμόδιου Εισαγγελέα, βρίσκονται σε εξέλιξη όλες οι προβλεπόμενες προανακριτικές ενέργειες για τη συλλογή στοιχείων και τη διακρίβωση των ακριβών συνθηκών κάτω από τις οποίες σημειώθηκε το περιστατικό. Ο χώρος του συμβάντος έχει αποκλειστεί και φυλάσσεται από αστυνομικές δυνάμεις, ενώ οι έρευνες συνεχίζονται. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, η σχηματισθείσα δικογραφία θα διαβιβαστεί στην αρμόδια Εισαγγελική Αρχή.
Το σοκαριστικό βίντεο με τη σύγκρουση των δύο ελικοπτέρων γεννά περισσότερες απορίες από αυτές που λύνει. Τα δύο ελικόπτερα φαίνονται να κινούνται το ένα προς το άλλο (το ένα κατεβαίνει στο ύψος του άλλου και το άλλο επιταχύνει προς τα εμπρός συναντώντας το) σαν τα πληρώματά τους να μη γνωρίζουν ότι στο σημείο βρίσκεται και άλλο ελικόπτερο.
Σε κάθε περίπτωση, το ένα ελικόπτερο, όπως εξηγούν πιλότοι, «πήρε το στροφείο του άλλου με την κοιλιά του, αφού πρώτα η σωλήνα υδροληψίας μπλέχτηκε στο δίσκο του κυρίως στροφείου του πρώτου». Και, οι πιλότοι συνηθίζουν να λένε πως στους ελικοπτεράδες, ισχύει ότι η ζωή τους κρέμεται από ένα στροφείο. Τι συνέβη, λοιπόν;
Σενάριο 1: Λάθος εκτίμηση
Σύμφωνα με πληροφορίες, τα πληρώματα και των δύο ελικοπτέρων απάρτιζαν έμπειροι πιλότοι, με περισσότερες από 3000 ώρες πτήσης στα Bell. Έμπειροι πιλότοι εξηγούν στο protothema.gr ότι επιλέγονται οι πιο ικανοί, πιο ταλαντούχοι και πιο έμπειροι, καθώς οι συνθήκες της αεροπυρόσβεσης είναι πολύ απαιτητικές.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπως εξηγούν οι ίδιες πηγές, φαίνεται πως υπήρξε πολύ κακή, ή δεν υπήρξε καθόλου συνεννόηση. Δηλαδή τα δύο πληρώματα, τα οποία ούτως ή άλλως έχουν κάκιστη ορατότητα λόγω των καπνών, δεν είχαν οπτική επαφή του άλλου ελικοπτέρου. Το ένα επειδή το είχε από κάτω του και το άλλο επειδή το είχε από πάνω και ελαφρώς πίσω.
Λόγω της ακραίας πίεσης, της κόπωσης και του άγχους που βιώνουν τα πληρώματα να κάνουν όσες περισσότερες ρίψεις είναι δυνατόν, επιχειρούν στα όρια τόσο των ίδιων, όσο και των μηχανών που χειρίζονται. Υπό αυτές τις συνθήκες, προφανώς υπήρχε και κακή εκτίμηση, με τα δύο ελικόπτερα να κατευθύνονται στο ίδιο σημείο χωρίς να γνωρίζουν τον κίνδυνο.
Πιλότοι σε πυροσβεστικά ελικόπτερα επισημαίνουν ότι και η παρουσία τρίτου ελικοπτέρου με χρέη συντονισμού δεν θα μπορούσε να αποσοβήσει την τραγωδία (εκτός αν τύχαινε να βρίσκεται στο σημείο και είχε οπτική επαφή) καθώς το ραντάρ κάνει διαχωρισμό σε απόσταση 2,5 μιλίων περίπου και ότι η ευθύνη του είναι ο διαχωρισμός με την υπόλοιπη εναέρια κυκλοφορία. Ισχυρό είναι επίσης το ενδεχόμενο να υπήρξε απόκλιση από τα προβλεπόμενα υψόμετρα ή παρεξήγηση στις εντολές πορείας, κατά παράβαση των αυστηρών πρωτοκόλλων κατακόρυφου διαχωρισμού που ισχύουν στις αεροπυροσβεστικές επιχειρήσεις.
Σενάριο 2: Καθοδικό ρεύμα, ή ριπή ανέμου
Ανοιχτό παραμένει πάντα το σενάριο το ένα από τα δύο ελικόπτερα να παρασύρθηκε από κάποια ξαφνική ριπή ανέμου. Πιλότος εξηγεί στο protothema.gr ότι «το τραγικό δυστύχημα είναι πολύ παράξενο, αφού τα δύο Bell 214 ST φαίνονταν να πετούν σε σχηματισμό, με το πρώτο να κάνει ρίψεις στη φωτιά. Βλέπουμε ότι το δεύτερο ελικόπτερο, που δεν έκανε ρίψη, κάνει μια κάθοδο, μια απότομη αλλαγή ύψους που μειώνει την απόσταση μεταξύ τους μέχρι να αγγίξει με τα πέδιλα το στροφείο του άλλου». Όπως αναφέρει, είναι πολύ πιθανό το Bell που βρισκόταν σε μεγαλύτερο ύψος να παρασύρθηκε από ριπή ανέμου ή ένα καθοδικό ρεύμα αέρα που ανάγκασε τον πιλότο να σπάσει άθελά του τον σχηματισμό, πέφτοντας με μεγάλο ρυθμό καθόδου στο σημείο όπου βρισκόταν το άλλο. Οι πιλότοι αναφέρουν ότι το σενάριο ενός καθοδικού ρεύματος ή μιας ξαφνικής, δυνατής ριπής, ενισχύεται από το γεγονός ότι ο πιλότος του πάνω ελικοπτέρου σπάει χωρίς προειδοποίηση τον σχηματισμό, αλλά και από τον μεγάλο ρυθμό καθόδου του, ο οποίος είναι, όπως αναφέρουν «μη κανονικός για τέτοιου είδους επιχειρήσεις».
Είναι γνωστό άλλωστε, ότι τα θερμά ρεύματα αέρα που δημιουργούνται πάνω από τα μέτωπα πυρκαγιάς (thermals), σε συνδυασμό με ισχυρούς ανέμους, μπορούν να προκαλέσουν απότομη απώλεια ύψους ή αιφνίδια μετατόπιση οποιουδήποτε αεροσκάφους, πολύ δε περισσότερο του ελικοπτέρου που είναι πιο “ευαίσθητο” σε τέτοιες μετατοπίσεις. Downwash: Το αερορεύμα που παράγουν οι έλικες ενός ελικοπτέρου μπορεί να επηρεάσει τη σταθερότητα ενός δεύτερου ελικοπτέρου που πετά σε πολύ κοντινή απόσταση.
Σενάριο 3: Απώλεια οπτικής επαφής
Όπως αναφέρουν πιλότοι με εμπειρία στην αεροπυρόσβεση, είναι βασικό σε τέτοιες επιχειρήσεις να υπάρχει οπτική επαφή για τη διατήρηση του σχηματισμού. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ένα ισχυρό σενάριο θέλει το πλήρωμα του ελικοπτέρου που ακολουθούσε πιθανότατα να έχασε από τα μάτια του το ελικόπτερο που προπορευόταν, επειδή βρισκόταν κάτω από το οπτικό του πεδίο. Η ομίχλη από τον καπνό και τη στάχτη που προκαλεί συνθήκες σχεδόν μηδενικής ορατότητας έπαιξε επίσης το ρόλο της και το πλήρωμα του ελικοπτέρου έκανε κάθοδο για ρίψη χωρίς να γνωρίζει ότι οι συνάδελφοί τους βρίσκονταν στην πορεία τους, με αποτέλεσμα να τους «πάρουν το στροφείο».
Όταν κατάλαβαν ότι υπάρχει επαφή, αμέσως τραβήχτηκαν προς τα επάνω, πιθανότατα αδειάζοντας και το νερό που κουβαλούσαν ώστε να κερδίσουν γρηγορότερα ύψος. Ήταν όμως πολύ αργά για το ελικόπτερο από κάτω, που, χωρίς το κυρίως στροφείο του, ήταν καταδικασμένο «να πέσει σαν πέτρα», παρασύροντας στο θάνατο το πλήρωμά του. Το σενάριο αυτό ενισχύεται και από το γεγονός ότι τα ελικόπτερα Bell έχουν ούτως ή άλλως περιορισμένα οπτικά πεδία προς τα κάτω και πίσω. Εάν το ένα ελικόπτερο βρισκόταν στη γωνία κάλυψης του άλλου, οι πιλότοι ενδέχεται να μην είχαν οπτική επαφή μέχρι τη στιγμή της επαφής.
Σενάριο 4: Ένας συνδυασμός των παραπάνω
Δεν είναι ασυνήθιστο ένας πιλότος να κάνει κακή εκτίμηση του ανέμου και να παίρνει μια λάθος απόφαση που αφήνει το αεροσκάφος έρμαιο των ριπών ή των ρευμάτων και το οδηγεί στην πτώση. Δεν θα πρέπει λοιπόν να θεωρείται απίθανο το σενάριο, το τραγικό δυστύχημα να οφείλεται σε έναν συνδυασμό λαθών και τυχαίων παραγόντων που συνέργησαν στην τραγωδία. Δηλαδή οι πιλότοι να μην ακολούθησαν το πρωτόκολλο για την τήρηση του ύψους, να θεώρησαν πως έχουν «σειρά» και δεν υπάρχει άλλος στον σχηματισμό.
Σενάριο 5: Ξαφνική αδιαθεσία του πιλότου
Δεν θα πρέπει να αποκλειστεί, αν και περιλαμβάνεται στα μη πιθανά σενάρια, το ενδεχόμενο μιας ξαφνικής αδιαθεσίας του πιλότου. Αυτό από τη μία θα εξηγούσε την ξαφνική και με μεγάλη ταχύτητα κάθοδο του ενός ελικοπτέρου.
Σενάριο 6: Τεχνική βλάβη
Το σενάριο της βλάβης είναι και αυτό που συγκεντρώνει τις μικρότερες πιθανότητες, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, όμως μέχρι να βγει το πόρισμα, τίποτα δεν αποκλείεται. Όπως εξηγούν πιλότοι στο protothema.gr, τα Bell 214 ST που έχουν μετασκευαστεί καταλλήλως με την προσθήκη ειδικών κάδων μεταφοράς νερού βάρους 4 τόνων σε πυροσβεστικά, είναι μεσαίας κατηγορίας ελικόπτερα, που είναι γνωστά με το όνομα Supert Τansporter (Υπέρ- Μεταφορέας).
Έχουν παραχθεί μεταξύ των ετών 1981 και 1993 και ο κάτοχος του μεγαλύτερου στόλου παγκοσμίως είναι η αυστραλιανή McDermott Aviation (και από αυτή νοικιάζει η Ελλάδα πυροσβεστικά). Μάλιστα, τα 15 Bell που έχει αναπτύξει η McDermott στην Ελλάδα, ξεχωρίζουν από το χρώμα (μπλε- κίτρινο) αλλά και το μήνυμα “Ο Θεός να σώζει τους πιλότους μας” που έχουν γραμμένο σε ευκρινή σημεία της ατράκτου τους.
Εδώ, όπως αναφέρεται, υπάρχει -η, έστω και ελάχιστη- πιθανότητα να υπήρξε απώλεια ώσης στο ελικόπτερο που βρισκόταν σε μεγαλύτερο ύψος. Ακόμα και στιγμιαία να ήταν αυτή η βλάβη και η απώλεια και να υπήρξε αντίδραση, ήταν αρκετή για να προκληθεί η τραγωδία. Εδώ, το ερώτημα που τίθεται είναι εάν ο πιλότος του ελικοπτέρου ρίχνει σκόπιμα το νερό που διαθέτει στη δεξαμενή του, μετά τη σύγκρουση, για να κερδίσει ύψος, ελαφραίνοντας, ή εάν αυτό απελευθερώνεται λόγω της ζημιάς που έχει προκαλέσει η σύγκρουση.
Πάντως, ακριβώς επειδή επιχειρούν σε ακραίες και ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες, τα ελικόπτερα αυτά τυγχάνουν σχολαστικής και διαρκούς συντήρησης, με εξαντλητικές επιθεωρήσεις και συντηρήσεις κάθε φορά που αγγίζουν το έδαφος, πριν αλλά και μετά από κάθε επιχείρηση στην οποία συμμετέχουν, κάτι που μειώνει εξαιρετικά τις πιθανότητες να υπήρξε βλάβη και να μην είχε εντοπιστεί.
Πηγή: protothema.gr
