«Θα έρθεις να δούμε τον αγώνα;» – μια κουβέντα που έχει ειπωθεί εκατομμύρια φορές, από εκατομμύρια στόματα. Πόσες και πόσες βραδιές έχουν χτιστεί γύρω από ένα ματς, με σουβλάκια ή πίτσα, κουβέντες και γέλια. Κι όταν ζεσταίνει ο καιρός και τα παράθυρα ανοίγουν, γειτονιές ολόκληρες σηκώνονται στο πόδι από τις φωνές για μια χαμένη φάση, ένα γκολ ή ένα νικητήριο καλάθι.
Στην Ελλάδα, κάθε αθλητικό γεγονός είναι και ένα κοινωνικό event. Δεν παρακολουθούμε παθητικά το παιχνίδι, το ζούμε. Και, όπως η εμπειρία έχει δείξει, δεν έχουμε καλύτερο από το να το ζούμε με παρέα.
Ο αθλητισμός ως κοινωνική εμπειρία
Επιστημονικές έρευνες επιβεβαιώνουν αυτό που λίγο-πολύ όλοι γνωρίζουμε: η παρακολούθηση αθλητικών γεγονότων συνδέεται στενά με την κοινωνικοποίηση. Μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο Frontiers in Psychology έδειξε, μάλιστα, ότι η αλληλεπίδραση την ώρα του αγώνα έχει θετική επίδραση στην αίσθηση ευημερίας μας.
Όταν βλέπουμε ένα παιχνίδι με παρέα, δεν μένουμε ποτέ απλοί θεατές. Συμμετέχουμε ενεργά, σχολιάζοντας τις φάσεις, μαντεύοντας τι θα γίνει το επόμενο δευτερόλεπτο, πειράζοντας τον φίλο που υποστηρίζει την αντίπαλη ομάδα, φωνάζοντας για ένα σφύριγμα του διαιτητή.
Έτσι, ο αθλητισμός δεν προσφέρει μόνο θέαμα, αλλά δημιουργεί συλλογική συγκίνηση. Η ένταση, η χαρά ή η απογοήτευση διαχέονται μέσα στην ομάδα, λειτουργώντας σαν κόλλα που ενισχύει τους δεσμούς και το αίσθημα του ανήκειν.
Μπάλα, η παρεΐστικη
Το άθλημα που λειτουργεί όσο κανένα άλλο στην Ελλάδα ως κοινό σημείο αναφοράς είναι το ποδόσφαιρο. Ο βασιλιάς των σπορ προσφέρει αμέτρητες αφορμές για να μαζευτεί η παρέα σε σπίτια, καφετέριες και κάθε άλλο χώρο που χωράει μια οθόνη και λίγες καρέκλες. Εθνικά πρωταθλήματα, Champions League, Europa, Conference, Euro, Μουντιάλ, όλα μετατρέπονται σε ευκαιρίες για συνύπαρξη και σύνδεση.
Το ποδόσφαιρο είναι κατεξοχήν παρεΐστικο γιατί τροφοδοτεί με τις φάσεις του αυτά που δένουν τις παρέες: την ατάκα, τη συζήτηση, την ανάλυση – την επικοινωνία, με λίγα λόγια. Επίσης, δεν χρειάζεται ιδιαίτερο σχεδιασμό ούτε πρόσκληση ημερών. Αρκεί ένα μήνυμα ή ένα τηλέφωνο και η συνάντηση οργανώνεται σχεδόν αυτόματα, για να μετατραπεί εύκολα, με λίγο φαγητό και ποτό, σε μια μικρή γιορτή.
Η ελληνική κουλτούρα της ανάλυσης
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα αθλητικά αποτελούν, επίσης, αγαπημένο θέμα συζήτησης. Ενδεικτικά, σε έρευνα που έγινε σε Έλληνες φοιτητές και των δύο φύλων, σχεδόν το 30% δήλωσε ότι κάνει σχετικές συζητήσεις καθημερινά και ένα περίπου 40% τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα.
Η δε κουβέντα για το ποδόσφαιρο, από μια φάση έως τα προγνωστικά στοιχήματος, είναι παρούσα σχεδόν παντού: στον διάδρομο της δουλειάς, στο γυμναστήριο, στην παραλία, στην ταβέρνα και φυσικά την ώρα που βλέπουμε το ματς από το σαλόνι ή το μπαλκόνι.
Στην Ελλάδα, όλοι κάτι έχουμε να πούμε για την μπάλα και όλοι είμαστε λίγο… προπονητές, έχοντας άποψη για το πώς στήθηκε η ομάδα, το timing των αλλαγών και τις φάσεις που έκριναν το ματς. Στην πραγματικότητα, δεν μας ενδιαφέρει μόνο το αποτέλεσμα, μας αρέσει και η κουβέντα γύρω από το αποτέλεσμα, ακόμα κι όταν αυτή ανάβει ή οδηγεί σε φιλικά τζαρτζαρίσματα.
Το «σας τα ’λεγα» πριν και μετά τον αγώνα
Σ’ αυτές τις ποδοσφαιρικές συζητήσεις, υπάρχουν συνήθως δύο τύποι σχολιαστών. Εκείνος που «το ’χε πει από την αρχή» γιατί αυτό έλεγε η διαίσθησή του. Κι εκείνος που, πριν από κάθε αγώνα, μελετάει τα στατιστικά, τις απουσίες, τη φόρμα και την προϊστορία των ομάδων, ώστε να μπορεί να υποστηρίξει τις προβλέψεις του.
Και οι δύο έχουν τη θέση τους στην παρέα, όπως και το «σας τα ’λεγα» ως μέρος του παιχνιδιού, προσθέτοντας μια δόση ζωντάνιας και χιούμορ. Στο τέλος, άλλωστε, αυτό που μετράει, πιο πολύ και από την επιβεβαίωση, είναι η συμμετοχή στην κουβέντα.
Και κάπως έτσι γίνεται σαφές, για ακόμα μια φορά, ότι ένα ματς στην Ελλάδα δεν είναι απλώς τηλεοπτικό θέαμα, αλλά ένα κοινωνικό, συναισθηματικό και πολιτισμικό γεγονός, που μας ενώνει όχι με το αποτέλεσμά του, αλλά με την εμπειρία τού να το ζούμε μαζί.