Η προσφορά της Ιερισσού στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο – 1ο Μέρος.
Το πρωί της 28ης Οκτωβρίου του 1940, με την απόρριψη του ιταλικού τελεσιγράφου από τον Έλληνα Πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά, η Ελλάδα μπαίνει επίσημα στον πόλεμο εναντίον της Ιταλίας. Η Χαλκιδική συμμετείχε με 2 Συντάγματα Πεζικού, το 31o και το 66o που από τις πρώτες ημέρες του πολέμου πολέμησαν με αυτοθυσία και ηρωισμό.
Πολλοί Χαλκιδικιώτες έπεσαν για την πατρίδα στα Αλβανικά βουνά. Ανάμεσά τους οι Ιερισσιώτες Βασίλειος Τζίτζιος στο ύψ. 802 (Μπούμπεσι) και Γεώργιος Μαραγκός στο Πόγραδετς, ο Γεώργιος Χασάπης και ο Κων/νος Λενούδης από την Στρατονίκη, κ.π.α. . Το υψηλό μαχητικό φρόνημα του ελληνικού στρατού και η ικανότητα των ελλήνων αξιωματικών υπερκέρασαν στα πεδία των μαχών τις υπέρτερες, σε αριθμό και εξοπλισμό, στρατιωτικές δυνάμεις του εχθρού.
Σύντομα άρχισε η αντεπίθεση των Ελληνικών Σωμάτων στα βουνά της Β. Ηπείρου και την προέλασή τους κατάφερε να τη μετριάσει μόνο ο βαρύς χειμώνας του 1940-41. Γράφει σχετικά στο προσωπικό του ημερολόγιο ο Ιερισσιώτης Αργύρης Παπαργύρης, «23 Δεκεμβρίου. Ήλθε ένας στρατιώτης του ιππικού από το μέτωπο. Τον ρωτήσαμε πώς παν οι επιχειρήσεις του πολέμου. Μας λέγει ότι οι επιχειρήσεις παν καλά αλλά ήμασταν δέκα ημέρες νηστικοί μέσα στα χιόνια και τα άλογά μας ψόφησαν από την πείνα και το κρύο. Από ιππείς γίναμε πεζοί».
Μεγάλος αριθμός στρατιωτών υπέφερε από κρυοπαγήματα και πολλοί από αυτούς έχασαν τη ζωή τους. Μεταξύ αυτών οι Ιερισσιώτες, Δημήτριος Κοντός του Νικολάου · άφησε την τελευταία του πνοή το 1941 στο 4ο Σ.Ν. Θεσ/νίκης όπου μεταφέρθηκε με κρυοπαγήματα από το μέτωπο σε ηλικία 25 χρ., και ο Ιωάννης Μανώλης ή Μανωλούδας· εξέπνευσε στην Ιερισσό τον Απρίλιο του 1942 σε ηλικία 32 χρ., μετά από εκτενή κρυοπαγήματα που υπέστη στο Αλβανικό μέτωπο. Την οπισθοχώρηση και την οριστική ήττα του Ιταλικού στρατού την απέτρεψε η Γερμανική εισβολή στην Ελλάδα στις 6 Απριλίου του 1941.
Συνεχίζεται…
1) Αλέξανδρος Παπαγεωργίου, Αναμνήσεις από τον πόλεμο του 1940, εφ. “Πολίτης”, τ. 10ο, Οκτώβριος 2000. 2) Σκοτώθηκε στις 9 Μαρτίου του 1941 σε ηλικία 23 χρ. 3) Σκοτώθηκε στις 9 Δεκεμβρίου του 1940 σε ηλικία 21 χρ. 4) Σκοτώθηκε στις 15 Μαρτίου του 1941 σε ηλικία 32 χρ. 5) Σκοτώθηκε στις 9 Δεκεμβρίου του 1940 στο Πόγραδετς σε ηλικία 26 χρ. 6) Τα στοιχεία πάρθηκαν από απαντητική επιστολή της Δ.Ι.Σ. μετά από σχετικό ερώτημα. 7) Αργύρης Παπαργύρης, ανέκδοτο ημερολόγιο πολέμου. Ο Αργύρης Παπαργύρης, κάτοικος Ιερισσού, υπηρέτησε στο 66ο Σύνταγμα Πεζικού. 8 )Προσωπική μαρτυρία της Δήμητρας Κοντού Μήτρου, με την υπόδειξη σχετικών ντοκουμέντων, στον γράφοντα το 2010. 9) Προσωπική μαρτυρία του Νικόλαου Παπαζαρία και της Μαίρης Παγώνη, με την υπόδειξη σχετικών ντοκουμέντων, στο γράφοντα το 2016. Την ίδια ημέρα εξέπνευσε και η σύζυγός του.
Στη φωτογραφία: Συσσίτιο στην Ιερισσό για τις οικογένειες των στρατευμένων στον πόλεμο. Νοέμβριος του 1940. Η αλληλεγγύη στα μετόπισθεν ήταν βασική προϋπόθεση για την επίτευξη του εθνικού σκοπού. Όρθιοι από αριστερά: Μαρίκα Γκατζιώνη, Κούλα Παπακωνσταντίνου, Ελένη Γκούτζιου, Κλεοπάτρα Παπαζαρία (δασκάλα), Άννα Παπαζαρία, Χρήστος Τσούξτος, Αμαλία Αβραμίδου. Κάτω: Θαλασσινός Παντελής (μάγειρας), Γεώργιος Συρόπουλος (βοηθός μάγειρα). Φωτογραφία του Νικόλαου Παπαζαρία [Αρχείο Κυττάρου Ιερισσού].